درباره شهر دامغان

دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان

دامغان در استان سمنان و در مسیر و شاهراه زیارتی علی‌ابن‌موسی‌الرضا(ع) با فاصله 320 کیلومتر از پایتخت(تهران) و 590 کیلومتر از مشهد‌الرضا یکی از شهرهای پیشینه‌دار تاریخی و در مسیر راه ابریشم از سرفصل‌های سترگ تاریخ ایران زمین است که بخشی از برگ‌نوشته‌های طلایی تاریخ این سرزمین را به خود اختصاص داده و با محصول جهانی پسته به عنوان شاخصه کیفی این رهآورد استراتژیک، مشهور است.

دامغان امروز به اعتبار 675 شهید و جمعیت ایثارگران و بیش از 14000 رزمنده در دوران دفاع مقدس به عنوان یکی از شهرهای ایثار در ایران مطرح بوده و با نمادی از غیرت و حمیّت  می‌درخشد.

دامغان، صاحب ادبا و دانشمندان بسیاری است و با حضور شعرا برجسته و نویسندگان مطرح درسده‌های متعدد و البته در ادبیات امروز ایران زمین، شناخته‌شده بوده و در ادبیات مقاومت نیز صاحب عنوان ملی است.

دامغان را با خاستگاه‌های اجتماعی و به اعتبار مهمان‌نوازی مردم این شهر به خوبی می‌شناسند و با بیش از 400 روستا در سال‌های دور و قنات و کاریزهای  پرآب، معروف بوده و در حال حاضر هم با آب و هوایی گرم و خشک در جنوب و هوای معتدل خزری در شمال شهر از بهترین مناطق گردشگری در ایران بوده و سالانه جمعیت زیادی از کشورهای اروپایی و آمریکایی، دامغان را به عنوان مقصد گردشگری انتخاب می‌کنند.

خانه‌های بومگردی دامغان در سال‌های اخیر مورد توجه گردشگران بین‌المللی قرار گرفته و مردم جهان و توریست‌های حرفه‌ای، معمولا کویر دامغان را دوست دارند و شاهد بوده‌ایم که گردشگری از آلمان طی 7 سال گذشته تقریبا هر سال به دامغان سفر داشته است.

مهمانان جهانی دامغان از غذاهای فوق‌العاده خوشمزه‌ای که توسط بانوان این شهر طبخ می‌شود؛ بسیار تعریف می‌کنند و اعتقاد دارند مزه اصلی غذای شرقی را باید در دامغان تجربه کرد.

و اما در ساختار تاریخی و بنا به پیشینه این شهر، در روزگار گذشته دامغان یکی از شهرهای ایالت قومس بوده و مرکز این ایالت نیز محسوب می‌شده است و دامغان یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران و از گذشته تا به حال دارای اهمیت خاصی بوده است.

نام این شهر از مغان یعنی آتش‌پرستان گرفته شده و به ده‌ مغان معروف بوده و گفته‌اند که مغان باعث آبادی آن شده‌اند. بعدها در اثر گذشت زمان حرف "ه" از میان رفته و "الف"  به جای آن قرار گرفته است.

بنای شهر دامغان را به هوشنگ نبیره کیومرث که از پادشاهان پیشدادی بوده نسبت می‌دهند و روزگاری نیز پایتخت اشکانیان بوده و همینطور دامغان را جزء اقلیم چهارم در بین اقالیم سبعه(هفتگانه)می‌دانسته‌اند.

در بیشتر کتب جغرافیا و تاریخ، نام دامغان برده شده که تمامی نوشته‌های آنها اشاره بر اهمیت و اعتبار شهر قدیمی دامغان دارد چرا که این شهر در مسیر جاده ابریشم و مسیر گذر از غرب به شرق، از گذشته‌های دور تا به امروز بوده و صحت و دلیل این ادعا این است که زمانی یونانی‌ها به شهر تاریخی دامغان ‌رسیدند و آن را آباد دیدند و بخاطر بزرگی و وجود آذوقه و علوفه فراوان آن را هکاتم پلیس نامیدند که هنوز هم به نام‌های هکاتم‌پلیس و صددروازه معروف و مشهور است.

دلیل دیگر این ادعا وجود کاروانسراها، قلعه‌ها و تپه‌های قدیمی و برج و بارو و حصار عظیم داخل و خارج شهر دامغان است و قدیمی‌ترین مسجـد ایران نیز به نام مسجد تاریخانه در این شهر قرار دارد.

بخشی از آثار دیرینه و ارزشمند دامغان:

  1. تپه حصار دامغان در قسمت جبنوبی شهر دامغان
  2. مسجد تاریخانه واقع در خیابان استاد مطهری
  3. پیرعلمدار در کوی خوریا از محلات قدیمی دامغان
  4. مسجد جامع به نشانی قیصریه
  5. مجموعه امامزاده جعفر در مرکز شهر دامغان(امامزاده جعفر– امامزاده محمد – مقبره شاهرخ – برج چهل‌دختر )
  6. چشمه علی، رودخانه و عمارت چشمه‌علی،سد شهید شاهچراغی و مسیر توزیع آب آب‌بخشان دامغان
  7. قلعه‌های تاریخی گنبدان دژ(گردکوه) و مهر نگار
  8. روستاهای شمالی با فضای سنتی و روستاهای کویری با حضور مردم خونگرم

این شهر از غرب به استان تهران، از شمال به استان مازندران و گلستان، ‌از شرق به استان خراسان و ازجنوب به استان اصفهان محدود می‌شود. به عبارت بهتر، دامغان با وسعت ۱۲۱۱۰ کیلومتر مربع از طرف شمال به خط الراس و به کوههای البرز، از شرق به شهرستان شاهرود، از جنوب به دشت کویرمرکزی ایران و از غرب به شهرستان سمنان منتهی می‌شود. دامغان در طول جغرافیایی ۵۴ درجه و ۲۰ دقیقه و ۸ ثانیه و عرض جغرافیایی  ۳۶ درجه و ۹ دقیقه و ۴۸ ثانیه قرار دارد و ارتفاع شهر از سطح دریا ۱۱۷۰ متر و اختلاف ساعت آن با تهران ۱۱ دقیقه و ۵ ثانیه است.

دیدن این شهر به مخاطبان عزیز توصیه می‌شود.

با بهترین آرزوها – اداره روابط عمومی دانشگاه آزاد اسلامی دامغان